Đồng có nguy cơ trở thành “của hiếm” tiếp theo sau RAM, áp lực lớn cho xe điện và trung tâm dữ liệu

Sau giai đoạn thiếu hụt RAM và nhiều linh kiện công nghệ, thị trường nguyên liệu toàn cầu đang đối mặt với một rủi ro mới: đồng có nguy cơ trở thành tài nguyên khan hiếm trong dài hạn, khi nhu cầu tăng nhanh hơn rất nhiều so với khả năng mở rộng sản xuất.

Các tổ chức nghiên cứu cảnh báo nguồn cung đồng toàn cầu đang dần không theo kịp tốc độ tiêu thụ. Theo S&P Global, nhu cầu đồng có thể đạt khoảng 42 triệu tấn vào năm 2040, trong khi sản lượng khai thác được dự báo chỉ đạt đỉnh quanh mức 33 triệu tấn vào năm 2030. Nếu xu hướng hiện nay không thay đổi, thị trường có thể đối mặt với mức thiếu hụt gần 10 triệu tấn trong những thập kỷ tới.

Đồng giữ vai trò then chốt trong hàng loạt lĩnh vực công nghệ và hạ tầng. Từ xe điện, nâng cấp lưới điện, phát triển năng lượng tái tạo cho đến xây dựng và mở rộng trung tâm dữ liệu, tất cả đều phụ thuộc lớn vào nguồn cung kim loại này. Khi nhu cầu tăng mạnh, chi phí đầu vào và thời gian triển khai dự án có nguy cơ bị kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch đầu tư của doanh nghiệp.

Một trong những nút thắt lớn nhất nằm ở tốc độ mở rộng nguồn cung. Trung bình, một mỏ đồng mới cần khoảng 17 năm từ giai đoạn thăm dò đến khi đi vào khai thác thương mại. Điều này khiến ngành khai khoáng gần như không thể phản ứng kịp với các cú nhảy vọt về nhu cầu trong ngắn và trung hạn. Trong khi đó, tái chế đồng dù được kỳ vọng nhiều nhưng theo các kịch bản lạc quan nhất, cũng chỉ có thể đóng góp khoảng một phần ba tổng nguồn cung vào năm 2040.

Chuỗi cung ứng đồng toàn cầu còn đối mặt với rủi ro tập trung. Trung Quốc hiện kiểm soát khoảng 40–50% công suất luyện và tinh chế đồng trên thế giới. Sự phụ thuộc lớn vào một trung tâm xử lý duy nhất làm gia tăng nguy cơ gián đoạn, đặc biệt trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị và bất ổn chuỗi cung ứng ngày càng khó lường.

Bên cạnh đó, các yếu tố môi trường và pháp lý tiếp tục gây áp lực lên ngành khai thác. Chi phí vốn cao, quy định ngày càng chặt chẽ và tác động của biến đổi khí hậu, đặc biệt là tình trạng thiếu nước tại nhiều khu vực khai thác, đang làm chậm quá trình mở rộng công suất mới.

Nếu không có những đột phá đáng kể trong khai thác, tinh chế và tái chế, cuộc khủng hoảng nguồn cung đồng có thể trở thành một trong những thách thức lớn nhất đối với các ngành công nghiệp công nghệ và hạ tầng trong tương lai gần.